Jedan od velikih evlija. On je jedanaesti od velikih alima i evlija poznatih kao „Silsile-i alijje“, koji su pozivali ljude Hakku, pokazivali im pravi put i vodili ih ka istinskoj sreći.
Mahmud-i Indžirfagnevî, jedan od velikih alima i evlija koji su osvijetlili oblast Maveraunnehra i učinili je mubarek mjestom poput Tur-i Sine, rođen je u selu Fagne kod Buhare, a nastanio se u nahiji Akbeni. U izvorima nije pronađen podatak o datumu njegovog rođenja. Preselio je 1315. godine (715. po Hidžri). Živio je od graditeljstva.
Ko Je Bio Mahmud-i Indžirfagnevî i Njegov Put u Tesavvufu
Odrastao je i dostigao kemal u dersovima i sohbetima Hadže Arif-i Rivegerî hazretleri. U materijalnim i duhovnim znanostima postao je jedan od najvećih alima svog vremena. Od svoga učitelja dobio je idžazet da upućuje ljude i pokazuje im put sreće. Odgojio je mnoge alime. Bio je vesila da hiljade ljudi izađu iz zablude na hidajet, pravi put i sreću. Najveći među alimima koje je odgojio i njegov halifa poslije njega bio je Hadže Ali Râmitenî hazretleri.
Mahmud-i Indžirfagnevî i Glasni Zikr u Islamu
Kada je od svoga učitelja Arif-i Rivegerîja dobio idžazet i bio zadužen da ljude upućuje na pravi put, počeo je, prema potrebi vremena, sa glasnim zikrom. Njegov prvi glasni zikr dogodio se na brdu Riveger za vrijeme bolesti pred smrt Hadže Arif-i Rivegerîja. Tada je Hadže Arif rekao: „Sada je vrijeme.“ Ove njegove riječi prihvaćene su kao znak dozvole. Nakon preseljenja Hadže Arif-i Rivegerîja, nastavio je sa glasnim zikrom u mesdžidu ispred Kale kapije.
Jedan od velikih alima tog vremena, Mevlana Hafızuddîn, predak Hadže Muhammeda Pârise, uz išaret Šemsuleimme Hulvânîja, upitao je Hadže Mahmuda u prisustvu najvećih imama i alima Buhare:
„S kojom nijetom se bavite cehrî (glasnim) zikrom?“
On odgovori:
„Želim probuditi uspavane, da gafili čuju, da ljude izvedem na glavnu cestu dina i pravi put, da ih podstaknem na hakikat, te da tako postanem sebeb da se ljudi pokaju — a tevba je ključ svih dobara i osnova svake sreće — i da se vežu za jednog velikog Allahovog prijatelja.“
Kada je to čuo, Mevlana Hafızuddîn mu reče:
„Ako vam je nijet ovako iskren, onda vam je takav zikr halal.“
Zatim je zamolio da objasni granice i uslove glasnog zikra. Na to Mahmud-i Indžirfagnevî reče:
„Glasni zikr može činiti samo onaj čiji je jezik čist od laži i gibeta, čije su grlo i stomak čisti od harama i sumnjivog, čije je srce daleko od rijaluka i pokazivanja, i čija je tajna (sirr) očišćena od okretanja bilo kome osim svome Rabb-u.“
Kerameti Mahmud-i Indžirfagnevîja i Susret sa Hidrom ‘Alejhi-sselam
Veliki alim Ali Râmitenî pripovijeda:
„U vrijeme Hadže Mahmud-i Indžirfagnevîja jedan od derviša vidio je Hidra ‘alejhi-sselam i upitao ga:
‘Ko je u ovom vremenu šejh kojeg treba slijediti?’
Hidr ‘alejhi-sselam odgovori:
‘U ovom vremenu osoba koja nosi ove osobine jeste Hadže Mahmud-i Indžirfagnevî hazretleri.’“
Neki od vodećih učenika Ali Râmitenî hazretleri prenijeli su da je upravo Ali Râmitenî bio taj koji je sreo Hidra ‘alejhi-sselam i postavio mu to pitanje.
Jednog dana Hadže Ali Râmitenî bio je sa muridima Hadže Mahmud-i Indžirfagnevîja na ravnici Râmîten zauzet zikrom. Tada su ugledali veliku bijelu pticu kako leti nebom. Kada je došla iznad njihovih glava, jasnim glasom je rekla:
„O Ali, postani kâmil insan! Budi vjeran svojoj riječi, čvrsto se drži skute za koju si se uhvatio i ne krši svoj ahd!“
Kada su vidjeli tu pticu i čuli njene riječi, prisutne je obuzelo posebno stanje i izgubili su svijest o sebi. Kada su došli sebi, upitali su Alija Râmitenîja o toj ptici i njenom govoru.
On odgovori:
„To je bio Hadže Mahmud-i Indžirfagnevî. Allahu teala mu je podario ovaj keramet. Na svom veoma visokom mekamu na putu vilajeta on neprestano leti kroz hiljade riječi i govora. Sada Hadže Dıhkân hazretleri boluje i proživljava svoje posljednje trenutke. Ide da ga zijareti i obiđe. Jer je on molio Allahu teala da mu u posljednjem dahu pošalje jednog od Svojih evlija da mu pomogne. Hadže Mahmud zbog toga ide njemu.“
